प्रकाशकीय

समाज सेवा तथा मानवअधिकारमा महिला र बालबालिका (सिविस) सन् १९९३ देखि बालबालिका तथा महिला अधिकारका क्षेत्रमा कार्यरत रहँदै आएको छ । लगभग २४ वर्षको यो अवधिभित्र यस संस्थाले बालबालिका र महिला अधिकारसँग सम्बन्धित विभिन्न पुस्तक तथा पुस्तिकाहरू प्रकाशन गरिसकेको छ, जो अधिकांशतः चेतना र जागरण अभिवृद्धिसँग सम्बन्धित रहेका छन् । सिविस प्रकाशनको यही निरन्तरता भित्रको एउटा विशिष्ट प्रकाशन हो नेपालमा बालअधिकार । स्मारिकाको रूपमा प्रकाशित यो कृतिलाई बालअधिकार अभियन्ताहरूको प्रेरणाको उपज ठान्न सकिन्छ ।
गतसाल १५ देखि १७ अक्टोवर २०१४ सम्म यस संस्थाले आयोजना गरेको नेपालमा बालअधिकार महासन्धिको २५ वर्ष विषयक कार्यशाला गोष्ठीका सहभागी, सहजकर्ता र अतिथिको हैसियतमा रहनुभएका बालअधिकार अभियन्ताहरूले दर्शाउनुभएको आवश्यकता र दिनुभएको सुझाव नै यो कृति प्रकाशनका लागि आधारभूमि बन्न पुग्यो ।
गोष्ठीबाट आएको सुझावलाई मननगर्दै यस संस्थाले स्मारिका प्रकाशनमा प्रभावकारी व्यवस्थापन मिलाउनाका लागि बालअधिकार विज्ञहरूको एउटा कार्यदल गठन ग¥यो । उक्त कार्यदलले आवश्यक स्रोत व्यवस्थापन, समेटिनुपर्ने मुख्य विषयवस्तुहरूको निर्धारण, सम्बन्धित विषयविज्ञ स्रोतव्यक्तिहरूको पहिचानका साथै स्रोतव्यक्ति वा लेखकहरूबाट प्रकाशन सामग्री संकलन, लेखन, सम्पादनलगायत कामका लागि आवश्यक जनशक्तिको व्यवस्था समेत मिलायो । यो प्रयास थालिएको लगभग १४ महिनाको अथक प्रयासपछि मात्रै स्मारिकाका रूपमा हामीले यस कृतिलाई प्रकाशन गर्न सफल भएका छौं ।
नेपालले बालअधिकारसम्बन्धी महासन्धि १९८९ अनुमोदन गरेको २५ वर्ष पूरा भएको सन्दर्भ पारेर प्रकाशित गरिएको यस स्मारिकामा  बितेको २५ वर्षभित्र नेपालमा बालअधिकारको क्षेत्रमा हुँदैआएका गतिविधि, प्रयास तथा तिनका उपलब्धिहरूलाई समेट्ने प्रयास गरिएको छ । साथै नेपालमा प्रचलित विभिन्न धार्मिक मान्यता, प्राचीन र ऐतिहासिक व्यवस्था एवं प्रथा–परम्पराभित्र बालबालिकाको अवस्थाका कतिपय पक्ष पनि यस भित्र समेटिएका छन् । बालसाहित्यको केही विवेचनात्मक पाटोलाई पनि यसले छुन भ्याएको छ ।
बालअधिकारका क्षेत्रमा लामो समयदेखि क्रियाशील अभियन्ता, विज्ञ, अनुसन्धानकर्मी र विशिष्ठ बालसाहित्यकारहरूबाट प्राप्त अधिकांशतः खोजमूलक विषयहरू समेटिएको यो स्मारिका बालअधिकारको क्षेत्रमा कार्यरत सबै सरोकारवाला तथा आम पाठकहरूका लागि समेत उपयोगी होला भन्ने अपेक्षा राखिएको छ ।
पुस्तकले यो आकार ग्रहण गर्नसक्नुमा बालअधिकारका विभिन्न सवालमा विज्ञ महानुभावबाट उपलब्ध अनुभव तथा ज्ञान एवं यसका निम्ति सान्दर्भिक लेख रचना उपलब्ध गराउनुहुने विद्वान लेखकहरूको महङ्खवपूर्ण योगदान रहेको छ ।
यस पुस्तकका निम्ति आफ्ना गहनतम ज्ञान तथा लेख÷रचनाहरू उपलब्ध गराएर सहयोग पु¥याउनुहुने सम्पूर्ण विज्ञ तथा लेखकहरूमा हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु । शुभकामना पठाएर यो पुस्तक प्रकाशनका निम्ति प्रोत्साहन दिनु हुने महिला बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय, शिक्षा मन्त्रालय, स्वास्थ्य मन्त्रालय, राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग तथा केन्द्रीय बाल कल्याण समितिप्रति हार्दिक आभार प्रकट गर्दछु । पुस्तक प्रकाशनका लागि सहयोग गर्ने साझेदार संस्था इन्टरपेडिया फिनल्याडलाई धन्यवाद प्रकट गर्दछु । यसको स्रोत व्यवस्थापनलगायत रूपरेखा तयार गर्नलगायत सम्पादनमा सहयोग, सल्लाह र परामर्श समेत प्रदान गर्नुहुने कार्यदलका सदस्यहरूमा श्री उद्धव राज पौड्याल, श्री चन्द्रिका खतिवडा, श्री प्रकाश कोइराला, श्री कुमार भट्टराई, श्री मिलनराज धरेल, श्री कपिल अर्याल, श्री बाल कृष्ण मैनाली, श्री डिल्ली गुरागाई तथा श्री युवराज घिमिरेप्रति म हार्दिक कृतज्ञता जाहेर गर्दछु ।
यसै गरी प्रकाशन सामग्री संकलन, लेखन तथा सम्पादन कार्यमा अनवरत लाग्नु भएका श्री ज्योतिलाल बन एवं श्री रमेशकुमार पौडेललाई विशेष धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु । पुस्तकको साजसज्जा तथा डिजाइनमा योगदान पु¥याउनु हुने रमेश भण्डारी तथा आवरण संयोजन गर्नुहुने श्री कुमार खनाल धेरै धेरै धन्यवादका पात्र हुनुहुन्छ ।

विमला ज्ञवाली
अध्यक्ष
सिविस

Leave a comment

You are commenting as guest.